Nieuw fenomeen

Sinds het aantal Nederlanders dat zich in Frankrijk vestigt, fors is toegenomen, is er een nieuw fenomeen ontstaan: verenigingen van Nederlanders in Frankrijk. Een onderzoek. 

Wat beweegt de Nederlanders in Frankrijk om dit soort verenigingen op te richten of er lid van te worden? Als je je geboortestreek verlaat om je ergens anders te vestigen, gedwongen of vrijwillig, dan zul je je best doen om je aan te passen aan je nieuwe omgeving.  Die inspanning wordt beloond met acceptatie en integratie.

Maar voor de immigrant zelf is het ook prettig om, in die nieuwe omgeving, eens een keer niet op de tenen te hoeven lopen en zich ongegeneerd in zijn eigen taal te kunnen uiten. Daarom bestaan er op veel plekken in de wereld verenigingen die gezelligheid en steun bieden aan mensen die eenzelfde herkomst hebben.

 Les Amicales
Toen Jean-Pierre Girodon, afkomstig uit Amiens, als luchtverkeersleider gestationeerd werd in Nieuw-Caledonië, vond hij het geweldig om dit stukje van de wereld en de mensen die er woonden, te kunnen ontdekken. Tegelijkertijd vond hij zijn sociale en culturele leven wat armer geworden sinds zijn overplaatsing van Parijs naar Nouméa. Totdat hij uitgenodigd werd om eens een avond van de ‘Amicale des Bretons’ te komen bijwonen. Een maaltijd, opgeluisterd met Bretonse zeemansliederen en Bretonse dansen. Vanaf dat moment zong Jean-Pierre mee in het shantykoor van de Bretonnen in Nouméa. Hij had er zoveel plezier in, dat hij, toen zijn contract in Nouméa afliep, een overplaatsing naar Brest met graagte aanvaardde. Daar zingt hij nu al jaren als een echte Breton zeemansliederen in een bekend koor.
De Bretonnen hebben zowat overal waar meer dan twee Bretonnen wonen, ‘amicales’ opgericht, gezelligheidsverenigingen die Bretonse feesten (Fest Noz) organiseren, het feest van Saint-Yves vieren en vaak cursussen aanbieden in Bretonse volksdansen en Bretonse liederen. Maar ook de Corsicanen kunnen er wat van. Zelfs aan de Côte d’Azur, toch niet zo ver van huis, hebben zij een ‘Amicale Corse’ om zich minder eenzaam te voelen. Alle ‘amicales’ zijn overigens zeer open van karakter. Je hoeft niet per se Breton te zijn om je thuis te voelen bij een ‘Amicale des Bretons’ en je hoeft niet van Corsica te komen om bij de ‘Amicale Corse’ aan tafel te schuiven.
Voor Fransen in den vreemde is het dus al geruime tijd een gewoonte om samen te komen en ongegeneerd lekker Frans, of nog liever lekker Bretons, lekker Corsicaans of lekker Normandisch te doen. Waarom zouden buitenlanders, die zich in Frankrijk vestigen, dan niet met elkaar ‘hun eigen ding’ mogen doen?

French News
In sommige Franse regio’s zijn inmiddels zoveel Britten neergestreken, dat er een eigen Engelstalige infrastructuur ontstaan is. Het duidelijkst zichtbaar is dat in de Dordogne (niet voor niets in de Londense kranten spottend omgedoopt tot ‘Dordogneshire’), maar ook in de Limousin, in de Charentes, in Bretagne en in de Bourgogne hebben de Engelsen zich georganiseerd. In de Bourgogne is er de vereniging ‘Burgundy Friends’, die als doel heeft om de leden elkaar te laten leren van hun ervaringen en een netwerk te bieden dat hulp, steun, sociale activiteiten en zakelijke mogelijkheden biedt. In de Dordogne vind je veel Engelse clubs, sommige zeer traditioneel, zoals de DOGS (the Dordogne Gentlemen Club) en de DOLS (the Dordogne Ladies Club), maar ook clubs zoals de MADS (the Music and Drama Society), waarvan de activiteiten doen denken aan de Franse ‘amicales’. De meeste van deze clubs zijn opgericht door de eerste groep Engelsen die zich in Frankrijk vestigde: welgestelden die, na een leven als ‘expat’ met vervroegd pensioen konden gaan en de Franse zon prefereerden boven de Engelse mist. De latere golf Engelsen die Frankrijk binnenstroomde, bestond uit eenvoudiger mensen, voor wie Engeland gewoonweg te duur werd en die in Frankrijk met minder geld een betere levenskwaliteit konden kopen. Deze nieuwe Franse Britten doen niet mee aan het clubleven, maar zijn wel in groten getale geabonneerd op de French News, een maandblad met een oplage van 18 000. De French News heeft supplementen voor elke regio in het zuidwesten van Frankrijk waar de Britten zich gevestigd hebben: Aquitaine, Bretagne, Limousin, Poitou-Charentes en Midi-Pyrénées. Doel van het blad: de Engelsen vertrouwd maken met de Franse politiek en het Franse openbare leven en tegelijk een forum zijn voor Engelstaligen in Frankrijk.
Ook het nu één jaar bestaande magazine Brit’mag, een tweemaandelijks glossy tijdschrift voor Engelstaligen in Bretagne, heeft de dubbelfunctie van educatief en steunbiedend medium. De hoofdredacteur is overigens een Fransman: Pierre-Marie Dufour, Franser kan het niet. Het nummer van maart/april 2006 biedt een mooie special over Amerikanen in Bretagne en bevat artikelen over Bretonse legenden, linnen en hennep, de voetbalclub Stade Rennais, en doodgaan in Frankrijk. Erg grappig is de rubriek Speak French, die in dit nummer gewijd is aan tuinieren. Alan en Linda willen een moestuin aanleggen, maar zijn echt oliedom. Gelukkig is er de Franse buurman Jean Goff, die hun artisjokken geeft en hun uitlegt hoe je die moet planten en verzorgen... Iedere Engelsman in Frankrijk zou wel zo’n buurman willen hebben.

Belangenbehartiging
De Nederlanders in Frankrijk zijn minder ver gevorderd dan de Britten. Ze zijn ook minder talrijk en doen over het algemeen meer hun best om Frans te leren en met Fransen om te gaan. Toch volgen ze het Engelse voorbeeld: sinds kort organiseren ze zich en ontstaan er Nederlandse verenigingen met eigen nieuwsbrieven en websites.
Jagen die verenigingen hetzelfde doel na? Onderscheiden ze zich van elkaar? Bestaan er verschillende verenigingsculturen? 
Het is logisch om te beginnen met de federatie waarbij Nederlandse verenigingen zich kunnen aansluiten: de Fédération des Associations Néerlandaises en France (Fanf). De wens om een federatie op te richten is geboren bij bestuurders van enkele lokale verenigingen. De federatie is in 1998 in Montpellier opgericht en heeft als zetel Parijs gekregen. Inmiddels hebben zich zestien verenigingen aangesloten, die gezamenlijk zo’n 4000 leden tellen. De grootste Nederlandse vereniging in Frankrijk, te weten de Nederlandse Club Côte d’Azur, heeft onlangs besloten ook mee te doen, zo laat federatiesecretaris Henk Grethe tevreden weten.
De Fanf behartigt de belangen van de bij haar aangesloten verenigingen in de ruimste zin van het woord. Heel actueel is, op het moment waarop dit artikel geschreven wordt, de AWBZ/CVZ-problematiek. Er worden adviezen gegeven op het gebied van fiscaliteit, erfrecht, AOW en dergelijke. Leden van de aangesloten verenigingen kunnen gratis en rechtstreeks informatie krijgen van professionele experts die tot het netwerk van de federatie behoren.
De kosten van het lidmaatschap bedragen 1 euro per aangesloten lid per jaar.
De Fanf geeft vier maal per jaar een blad uit dat de logische naam Fanfare draagt. In urgente gevallen worden e-mails verspreid.
Gemeld kan nog worden dat de federatie uitstekende contacten onderhoudt met de Nederlandse Ambassade.

De verenigingen
In verschillende Franse regio’s zijn al verenigingen van Nederlanders actief. De ene vereniging is verder dan de andere. Zo heeft nog niet elke vereniging een eigen website of nieuwsblad. Maar er zijn er ook die kunnen bogen op een ruime ervaring en goed georganiseerd zijn.
- Association Alpes – Pays-Bas (AAP)
Opgericht in 1992 als een gezelligheidsvereniging en dat is ze nog steeds. Ongeveer 70 leden, die in en rond Grenoble wonen en door hun actieve leven weinig tijd hebben voor veel activiteiten. Belangrijkste evenement: de sinterklaasviering.
- Association Les Amis de Drop of Stroopwafels
Ruim 1000 leden/abonnees, die voor het overgrote deel in de Dordogne, Lot-et-Garonne, de Lot en de Corrèze wonen.
Doelstelling: via een tweemaandelijks bulletin nuttige informatie verstrekken aan de leden over zaken waar je tegenaan kunt lopen als je je in Frankrijk vestigt. Denk aan: omzetten kentekenbewijs, ziekenfondsverzekering, betalingsverkeer, boktorren, Frans rijbewijs, bouwvergunning, Franse belastingen.
Website: www.Drop-of-Stroopwafels.net
- Cercle Néerlandais de Bretagne
Opgericht op 28 januari 2006. Circa 70 gezinnen hebben zich, tot 17 april, opgegeven als lid (met name ‘gemengde’ gezinnen, waarvan een van de partners Frans is).
De meeste leden wonen in en rond Rennes, rond Saint-Malo/Dinan en de Morbihan. Doelstelling: het bevorderen van de vriendschap en het wederzijdse begrip tussen Nederland en Bretagne op taalkundig en cultureel gebied en het aanhalen van menselijke en economische relaties.
Activiteiten: gedacht wordt aan ontmoetingen tussen Nederland en Bretagne. Maar ook zullen Koninginnedag en sinterklaas gevierd worden.
- Club du Morvan
Bestaat al een aantal jaren maar is pas echt officieel opgericht in juli 2005. De club heeft zo’n 300 leden die in de Morvan wonen of er een tweede huis bezitten.
Hoofddoeldoelstelling: aanvankelijk ‘het bijeenbrengen, informeren en ondersteunen van Nederlanders in de Morvan’, nú ligt het accent op de integratie in de Franse bevolking van de Morvan. Grote troef : de  aantrekkelijke en professioneel vervaardigde website: www.clubdumorvan.com.
Radio Morvan geeft leden van de club de gelegenheid over verschillende items hun zegje te doen. En ook in de regionale krant ‘Journal du Centre’  is er eens per maand aandacht voor Nederlanders en hun pogingen om te integreren.
- Nederlandse Vereniging in Frankrijk
Bestaat al langer dan honderd jaar en is de oudste Nederlandse vereniging in Frankrijk. De activiteiten zijn vooral gericht op Parijs en omgeving. Aantal leden: 300(die veelal een gezin vertegenwoordigen). De doelstelling : ‘het bevorderen van het onderlinge contact tussen de leden van de vereniging. Daartoe ontwikkelt de vereniging alle mogelijke activiteiten. In dat kader onderhoudt de vereniging ook contacten met andere verenigingen in Frankrijk’.
Activiteiten: zijn voor de oudere én jongere leden aantrekkelijk op onder meer het gebied van taal, cultuur, kunst en wetenschap. Denk aan een Da Vinci Code-route door Parijs, een picknick in een Parijs park, een juwelenparty, kinderochtenden en kennismaken met een Franse kunstuitleen. Een van de grotere activiteiten blijft het sinterklaasfeest. www.nederlanders.fr/nf
- Nederlandse Vereniging Languedoc-Roussillon (NLR)
Opgericht in 1994. Ledenaantal: 480, donateurs meegeteld.
De leden, voor het merendeel gepensioneerd, wonen voornamelijk in de regio Languedoc-Roussillon. Doelstelling: elkaar af en toe ontmoeten en informatie uit wisselen.
Regelmatig worden excursies, lezingen en andere culturele activiteiten georganiseerd. www.NVLR.info .
- Lys-Oranje, Nederlandse Vereniging van Lyon en Omstreken
Voortgekomen uit een al 30 jaar bestaande vereniging met de naam ‘Sinterklaasfeest in Lyon’. Aantal leden: 100. (jonge gezinnen zijn in de meerderheid). Doelstelling: komen tot een gezelligheidsvereniging. Activiteiten: receptie op het consulaat in verband met Koninginnedag, viering Koninginnedag met kinderen en ouderen, taallessen voor kinderen, bezoeken aan oud Lyon, bezoeken aan wijnboeren, kastelen, bedrijven, enz., maandelijkse wandelingen met etentjes, maandelijkse borrel in Lyon, jaarvergadering en diner.
http://lys.oranje.free.fr .
- Association Néerlandaise du Midi (ANM)
Bestaat sinds 1981. Aantal leden: 450 leden, waarvan de meerderheid in de Var woont. Meer dan 25% is tweedehuisbezitter.
Doelstelling: leden de gelegenheid bieden landgenoten te ontmoeten en contacten te leggen. Dit heeft geleid tot het ontstaan van diverse groepen en clubs geleid: een culturele groep, een tuinclub, een kookclub, een literaire groep.
Activiteiten: excursies, jaarlijkse puzzelrit, kanotocht, bridge, wandelingen, jeu de boules, nieuwjaarsrecepties en borreluurtjes.
www.anm-nvm.org .