De Franse politieke structuur

Om ons Nederlanders beter te informeren over het Franse politieke stelsel heeft Sous Prefect, Ms Murena voor ons een overzicht gemaakt van het systeem. Ga er even voor zitten, want het is geen eenvoudige kost, maar het maakt eea wel duidelijk

1. Het politieke systeem
Frankrijk is een staat met een democratisch, parlementair stelsel gebaseerd op de scheiding van machten:
• De uitvoerende macht is verdeeld tussen de president en de premier en diens regering.
• De wetgevende macht wordt uitgeoefend door het parlement bestaande uit de Assemblée nationale en de Sénat ( vgl. de Tweede en Eerste Kamer)
• De rechterlijke macht wordt gewaarborgd door de magistratuur die onafhankelijk is van de andere machten.

2. De staatsinrichting
Deze bestaat uit:
1. Le président de la République ( de president) van Frankrijk is staatshoofd en is bij algemene verkiezingen gekozen voor vijf jaar. Hij benoemt de premier.
2. Le gouvernement : ( de regering) :le premier ministre (premier) is daarvan het hoofd.
De ministers, lid van de regering, worden benoemd door de president op voordracht van de premier.
De regering bepaalt en leidt de politiek van het land en wordt decentraal vertegenwoordigd door préfets  (prefecten).
De préfets (prefecten) worden per decreet door de president benoemd, op advies van de ministers en op voordracht van de premier en de minister van Binnenlandse Zaken.
De préfet van het département waar de hoofdstad van de région zich bevindt is tevens préfet van de région. Hij vertegenwoordigt de Staat en is hoofd van de gedecentraliseerde diensten van de Staat in het onder hem vallend gebied. Hij wordt bijgestaan door de sous-préfets ( onderprefecten) in de arrondissementen.
3. Le parlement  heeft de wetgevende macht in handen en bestaat uit twee kamers:
• De Assemblée nationale ( vgl. Tweede Kamer) : bestaat uit 577 afgevaardigden door de burgers voor vijf jaar op naam gekozen in twee stemrondes.
• De Sénat : (vgl. Eerste Kamer) Het aantal senatoren stijgt tot in het jaar 2010 tot 346. Zij worden indirect gekozen door belangrijke kiezers (kiesmannen: gedeputeerden, raadsheren/vrouwen van het canton en afgevaardigden van de gemeenteraden onder wie de burgemeesters).
Om de drie jaar wordt de helft van de Sénat vernieuwd.

Naast de klassieke organen die de uitvoerende en wetgevende macht vertegenwoordigen dienen ook de rechterlijke en raadgevende organen genoemd te worden:
• De Conseil constitutionelle: (Hooggerechtshof) : opperste rechter, toetst wetten aan grondwet.
• De Conseil d’Etat : (Raad van State) : hoogste administratiefrechtelijk orgaan.
• De Cour de comptes: ( Rekenkamer) : instantie voor controle op openbare uitgaven.
• De Conseil supérieur de la magistrature:  (Raad voor de Rechtspraak) : orgaan dat belast is met het toezicht op de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht.
• De Conseil économique et social (Sociaal Economische Raad) : adviesorgaan dat samengesteld is uit vertegenwoordigers van bedrijven, vakbonden, agrariërs en huishoudens.

De organisatie van het lokaal bestuur.

De organisatie van het lokale bestuur in Frankrijk wordt bepaald door een opeenstapeling van administratieve lagen en een zeer groot aantal lagere overheden.
Sinds de decentralisatie bestaan er drie niveaus van lagere overheden die volledig functioneren: de région (het gewest) , le département (onderdeel van de région) en la commune ( de gemeente) . Daar komen nog de intergemeentelijke samenwerkingsvormen bij.

1. De territoriale overheden

La région (het gewest) : dit is de jongste vorm van lokaal bestuur welke is ontstaan bij de wetten op de decentralisatie van 1986.
De regionale raadsleden, die bij algemene verkiezingen voor zes jaar zijn gekozen, kiezen op hun beurt de voorzitter van de conseil régional, de regioraad, die leiding geeft aan het personeel, het budget beheert en het regionaal beleid voert over economische zaken, de gebiedsinrichting en de beroepsopleidingen.

Frankrijk telt 26 régions waarvan 4 overzee.

Le département ( deel van de région)
Tijdens de Révolutie opgezet werd het département een zelfstandige lagere overheid met zowel besluitvormende als uitvoerende taken. Op 10 augustus 1871 werd het département  wettelijk vastgelegd.
Het département wordt bestuurd door een Raad van Bestuur, voor zes jaar gekozen bij algemene verkiezingen. Deze Raad kiest uit haar midden een voorzitter die de uitvoerende macht binnen het département heeft. Hij/ zij bereidt de besluiten van de Raad van Bestuur voor en voert deze uit, beheert het budget en geeft leiding aan het personeel.

Het département heeft ruime bevoegdheden op het gebied van :
• sociale zaken
• bouw en onderhoud van de middelbare scholen
• ruilverkaveling op het platteland
• organisatie van het schoolvervoer

Er zijn 100 départementen (waarvan 4 overzee).

Le préfet de département.
De prefect, als enig ambtsvertegenwoordiger van de landelijke overheid in zijn bestuursgebied, vertegenwoordigt de premier en diens ministers. Hij is in het département het hoofd van de gezamenlijke gedecentraliseerde diensten van de staat.
Hij draagt verantwoordelijkheid voor de openbare orde, de organisatie van de verkiezingen en de hulpverlening bij rampen.
Behalve dat hij zorg moet dragen voor de naleving van wetten vervult hij een belangrijke raadgevende en ondersteunende rol voor de lagere overheden. Ook speelt hij een belangrijke rol rond contracten en convenanten die hij met de lokale overheden sluit namens de Staat.
Tenslotte heeft hij een cruciale taak op het terrein van de ruimtelijke ordening als onderhandelaar tussen de landelijke overheid en de régions inzake bestemmingsplannen.

La commune ( de gemeente)

De kleinste bestuurseenheid, maar ook de oudste, want de gemeente volgde de middeleeuwse steden en parochies op. In 1789 is de gemeente ingesteld en kreeg bij wet van 5 april 1884  door een eigen handvest het begin van autonomie.
De gemeente wordt bestuurd door een gemeenteraad, die om de zes jaar gekozen wordt bij algemene directe verkiezingen. Eenmaal gekozen kiezen de raadsleden uit hun midden de burgemeester.
De burgemeester heeft in zijn  gemeente een uitvoerende taak en beheert het budget. Hij is werkgever van het gemeentepersoneel en oefent zijn gezag uit over:
• scholen
• uitbreidingsplannen
• sociale zaken
• wegennet
• schoolvervoer
• vuilnisophaaldienst
• sanering
Ook vertegenwoordigt hij de landelijke overheid op het gebied van de burgerlijke stand, de openbare orde, de organisatie van de verkiezingen en het uitvaardigen van verordeningen.

Vandaag de dag telt Frankrijk 36778 gemeenten, waarvan 162 in overzeese gebiedsdelen.

Het arrondissement Chateau-Chinon bestaat op haar beurt uit 72 gemeenten.

La communauté de communes  ( samenwerkingsverband van gemeenten) .

Deze samenwerkingsverbanden hebben tot doel de nodige overeenstemming te bereiken rond de inrichting en ontwikkeling van een gebied, door het uitwerken van een gezamenlijke projectaanpak. In het begin waren deze verbanden alleen bedoeld voor het platteland, maar steeds meer manifesteren ze zich in stedelijke gebieden. Ze groeperen meerdere gemeenten krachtens de wet van 1999, mits die gemeenten aan elkaar grenzen.

Ze oefenen plaatsvervangend voor de deelnemende gemeenten enkele wettelijke bevoegdheden uit:
*op het gebied van de ruimtelijke ordening
*op het gebied van de ontwikkeling van de economie
Daarnaast zijn ze werkzaam op tenminste één van de volgende facultatieve beleidsterreinen:
* bescherming en opwaardering van het milieu
*de politiek van wonen en gezin
*ontwerp, aanleg en onderhoud van het wegennet
*bouw, onderhoud en exploitatie van culturele en sportvoorzieningen alsmede voorschoolse en basisonderwijsvoorzieningen.
Op 1 januari 2003 bestonden er 2195 van zulke samenwerkingsverbanden.

Zes van deze samenwerkingsverbanden zijn ontwikkeld in het arrondissement van Château-Chinon:
Samenwerkingsverband Bazois ( Châtillon en Bazois)
Samenwerkingsverband Entre l’ Alène et la Roche (Luzy)
Samenwerkingsverband Entre Loire et Morvan ( Cercy la Tour)
Samenwerkingsverband des Grands Lacs du Morvan (Montsauche)
Samenwerkingsverband du Haut-Morvan ( Château-Chinon)
Samenwerkingsverband du Sud-Morvan ( Moulins-Engilbert)

2. De andere bestuursafdelingen

Le canton

Het canton is een onderafdeling van het arrondissement. Het is het kiesdistrict waarbinnen de conseiller général  ( raadsheer/ -vrouw) wordt gekozen.
De cantons zijn net als de departementen in het leven geroepen bij wet van 22 december 1789.
In de meeste gevallen bestrijken de cantons verschillende gemeenten. Maar de cantons respecteren niet altijd de gemeentegrenzen. Sommige grotere, dichter bevolkte gemeenten kennen meer dan één canton, zoals bijvoorbeeld Nevers. Een canton behoort tot slechts één enkel arrondissement.

Het département van la Nièvre telt in totaal 32 cantons waarvan 6 horen bij het arrondissement van Château-Chinon:
• Château-Chinon-Ville
• Châtillon-en-Bazois
• Fours
• Luzy
• Montsauche-lès-Settons
• Moulins-Engilbert

L’arrondissement
Dit is een speciale laag van bestuur dat zich bezighoudt met de administratie van de directe omgeving, aan het hoofd waarvan de sous-préfets (onderprefecten) zich bevinden. Er zijn 326 sous-préfets in Frankrijk en 13 overzee.
De Sous-Préfet wordt per decreet door de President van Frankrijk benoemd en vertegenwoordigt de Préfet , dus de landelijke overheid, in het arrondissement.

De rol van de Sous-Préfet

De Sous-Préfet is belast met het algeheel bestuur. Hij draagt bij aan de veiligheid en openbare orde en beschermt de bevolking.
Onmisbaar tussenpersoon voor de Préfet in het arrondissement zit hij het dichtst bij de dagelijkse beslommeringen van de burgers. Hij informeert de Préfet over alles wat zich afspeelt in het arrondissement op het gebied van economische, politieke en sociale zaken.
Hij staat garant dat bestuurlijke voorschriften worden gerespecteerd en organiseert de controle en supervisie over die voorschriften terwijl hij aan lokale instanties op passende wijze raad geeft.
Evenals de Préfet coordineert de sous-préfet in zijn arrondissement het opzetten en ontwikkelen van de maatregelen van de landelijke overheid.
Hij garandeert het handhaven van de openbare orde en de sociale samenhang terwijl hij met de lokale partners overeenstemming zoekt passend bij iedere situatie.
Hij vervult de taken die hem bij wet  en regel zijn toebedeeld. Hij staat in, onder het gezag van de Préfet, voor de coördinatie van de maatregelen van de gedecentraliseerde diensten van de landelijke overheid in het arrondissement en het opstarten van interministerieel beleid.
Tenslotte speelt hij een stimulerende en raadgevende rol met zorg voor het algemeen belang op de belangrijkste punten van het gemeenschapsleven, economie, cultuur en sociale zaken.

Le pays ( de streek)

Het betreft een werkgebied dat op allerlei manieren georganiseerd kan zijn al naar gelang tussen verschillende spelers ( gekozenen, beroepsgroepen, verenigingen en groepen burgers) collectief ideëen worden ontwikkeld.
Le pays heeft geen bemiddelende bestuurlijke positie tussen canton en département. Het is een overlegplatform bedoeld om een duurzaam en op harmonie gericht ontwikkelingsproject verder te brengen. Het is een structuur die iedereen ten dienste staat en bedoeld is om initiatieven te bundelen en samen te brengen om versnippering tegen te gaan en zodoende toegevoegde waarde te bieden aan publieke projecten. Daarom voorzien subsidiënten zoals Europa, de Franse staat, de région of het département de geregistreerde projecten via officiële subsidieverzoeken van de pays van financiële steun.

Vijf cantons van het arrondissement van Château-Chinon liggen in le Pays Nivernais-Morvan: Château-Chinon, Châtillon-en-Bazois, Luzy, Montsauche-lès-Settons en Moulins-Engilbert en één (Fours) in le Pays Nevers-Sud-Nivernais.

Le parc naturel régional ( regionaal natuurpark)

Een bijzondere structuur.
Vanaf de 19-e en vooral de 20-e eeuw, geconfronteerd met de gevolgen voor het milieu van industriële ondernemingen zijn er in het kader van  de overheidsprioriteiten maatregelen  genomen ten gunste van de bescherming van de natuur. Het duurde echter tot 1968 vooraleer er in Frankrijk het eerste parc naturel régional werd opgericht. Twee jaar later , in 1970, zag het parc naturel régional du Morvan het daglicht. Tegenwoordig telt het Franse grondgebied er veertig.

Als gedecentraliseerde structuur ten behoeve van de inrichting en ontwikkeling van het betreffend gebied is het parc naturel régional bovenal een op landelijk niveau vanwege zijn landschappelijke en cultuurhistorsche waarde erkend plattelandsgebied. Een vastgesteld ontwikkelingsproject gericht op bescherming en opwaardering van het erfgoed moet het broze evenwicht van deze waarden veilig stellen.

Le Parc Naturel Régional du Morvan verenigt 106 communes (gemeenten) verspreid over de 4 bourgondische départements, één zelfstandige gemeente is aangesloten ( Uchon) alsmede 8 “grenssteden” ( Arnay-le-Duc en Liernais in de Côte-d’Or , Châtillon-en Bazois, Moulins-Engilbert, Saint-Honoré-les-Bains en Corbigny in de Nièvre, Autun in Saône-et-Loire en Avallon in de l’Yonne. 
47 communes bevinden zich in het département van de Nièvre, 28 in Côte-d’Or , 15 in l’Yonne,  en 15 in Saône-et Loire.
Afgezien van de “grenssteden” strekt het Parc zich uit over een oppervlakte van 2654 vierkante kilometer met een bevolking van bijna 40000 inwoners ( 2889 vierkante kilometer oppervlakte voor een bevolking van 71798 inwoners inclusief de “grenssteden”).

Bron:
Vertaling : Dieke van Eeden